ผลจัดซื้อจัดจ้างย้อนหลังคือผลลัพธ์ของตลาด
ผลจัดซื้อจัดจ้างย้อนหลังช่วยให้เห็นว่างานลักษณะหนึ่งจบที่ใคร ราคาเท่าไร หน่วยงานใดซื้อ และใช้วิธีจัดซื้อจัดจ้างแบบใด
ใช้ข้อมูลย้อนหลังเพื่อเลือกสนาม
ข้อมูลผลลัพธ์ช่วยให้ทีมขายรู้ว่าควรติดตามหน่วยงานใด งบประมาณระดับไหน คู่แข่งรายใดเจอบ่อย และตลาดนั้นเหมาะกับบริษัทหรือไม่
จากผลประกาศ ไปสู่ภาพตลาด
อย่าเริ่มจากราคาที่ชนะเพียงจุดเดียว ให้จัดกลุ่มงานก่อน แล้วค่อยอ่านผู้ชนะ ราคา วิธีจัดซื้อจัดจ้าง และรอบเวลาที่โครงการเกิดขึ้น
1. Award Notice
ผลจัดซื้อจัดจ้างย้อนหลังคือข้อมูลผลลัพธ์ ไม่ใช่จุดเริ่มต้นของโครงการ
ผลจัดซื้อจัดจ้างย้อนหลังมักสะท้อนข้อมูลหลังจากหน่วยงานดำเนินกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างมาถึงขั้นประกาศผลแล้ว จึงต่างจากแผนจัดซื้อจัดจ้าง ร่าง TOR หรือประกาศเชิญชวนที่ใช้เตรียมเข้าร่วมโครงการล่วงหน้า
สำหรับผู้ประกอบการ ข้อมูลชุดนี้มีประโยชน์ในเชิงวิเคราะห์ เพราะช่วยให้เห็นผลลัพธ์จริงของตลาดย้อนหลัง เช่น หน่วยงานใดซื้อสินค้าแบบนี้บ่อย งานจบที่วงเงินประมาณใด และผู้เล่นรายใดชนะในตลาดเดียวกัน
2. Data Points
ข้อมูลที่ควรดึงจากผลจัดซื้อจัดจ้างย้อนหลัง
ในระบบจัดซื้อจัดจ้างและชุดข้อมูลสาธารณะ ข้อมูลของโครงการที่ประกาศผลแล้วอาจมีทั้งชื่อโครงการ หน่วยงาน วิธีจัดซื้อจัดจ้าง งบประมาณ ราคากลาง ราคาที่ตกลงซื้อหรือจ้าง และข้อมูลผู้ชนะหรือคู่สัญญา รายละเอียดจริงอาจแตกต่างกันตามประเภทประกาศและเอกสารของแต่ละโครงการ
ชื่อโครงการและหน่วยงาน
ใช้จัดกลุ่มตลาด เช่น งานก่อสร้าง งานระบบ IT เวชภัณฑ์ งานบริการ หรือหน่วยงานที่ซื้อสินค้าประเภทเดียวกันซ้ำหลายครั้ง
งบประมาณ ราคากลาง และราคาที่ตกลงซื้อหรือจ้าง
ใช้เปรียบเทียบกรอบงบประมาณกับราคาที่จบจริง แต่ควรอ่านร่วมกับสเปค ปริมาณ เงื่อนไขส่งมอบ และวิธีจัดซื้อจัดจ้าง
ผู้ชนะหรือผู้ได้รับคัดเลือก
ช่วยระบุคู่แข่งที่พบในตลาดเดียวกัน และดูว่าผู้เล่นรายใดชนะกับหน่วยงานหรือหมวดงานใดบ่อย
วันที่ประกาศและปีงบประมาณ
ใช้มองรอบการซื้อ เช่น งานที่มักประกาศช่วงต้นปีงบประมาณ งานบำรุงรักษารายปี หรือโครงการที่เกิดตามรอบงบประมาณ
3. Market Signals
ใช้ข้อมูลผู้ชนะเพื่ออ่านสัญญาณตลาด
การวิเคราะห์ตลาดภาครัฐควรเริ่มจากการจัดกลุ่มข้อมูลให้ถูก เช่น แยกตามหมวดงาน หน่วยงาน จังหวัด วิธีจัดซื้อจัดจ้าง และช่วงปีงบประมาณ จากนั้นจึงมองหาสัญญาณที่เกิดซ้ำ ไม่ใช่สรุปจากโครงการเดียว
หน่วยงานที่ซื้อซ้ำ
ถ้าหน่วยงานหนึ่งมีผลจัดซื้อจัดจ้างในหมวดงานเดิมต่อเนื่องหลายปี อาจเป็นสัญญาณว่ามีความต้องการซื้อหรือจ้างซ้ำที่ควรติดตาม
ช่วงงบประมาณที่เกิดจริง
การดูหลายโครงการช่วยให้เห็นว่างานในตลาดนั้นมักอยู่ในช่วงงบประมาณใด และงานขนาดไหนเหมาะกับศักยภาพของบริษัท
วิธีจัดซื้อจัดจ้างที่ใช้บ่อย
ตลาดบางประเภทเจอ e-bidding บ่อย บางประเภทอาจเจอ e-market คัดเลือก หรือเฉพาะเจาะจงมากกว่า วิธีที่ใช้มีผลต่อการเตรียมตัวและการเข้าถึงงาน
คู่แข่งที่พบซ้ำ
ชื่อผู้ชนะย้อนหลังช่วยให้เห็นผู้เล่นในตลาด แต่ไม่ควรสรุปสาเหตุการชนะจากชื่อและราคาเพียงอย่างเดียว
4. Competitor View
วิเคราะห์คู่แข่งจากผลย้อนหลังอย่างระมัดระวัง
รายชื่อผู้ชนะช่วยให้เห็นว่าตลาดหนึ่งมีผู้เล่นรายใดบ้าง แต่ควรอ่านอย่างระมัดระวัง เพราะการชนะงานหนึ่งอาจเกิดจากคุณสมบัติ สเปค เงื่อนไขส่งมอบ ความพร้อมของเอกสาร ราคา หรือเหตุผลเฉพาะของโครงการนั้น
วิธีใช้ที่เหมาะกว่าคือดูแนวโน้ม เช่น ผู้ประกอบการรายใดชนะงานประเภทเดียวกันซ้ำในหน่วยงานใด ชนะในช่วงงบประมาณแบบไหน และมักชนะด้วยวิธีจัดซื้อจัดจ้างใด จากนั้นจึงกลับไปอ่าน TOR หรือประกาศของงานตัวอย่างเพื่อเข้าใจบริบท
5. Winning Price
ราคาที่ชนะเป็นสัญญาณ ไม่ใช่สูตรตั้งราคา
ราคาที่ตกลงซื้อหรือจ้างเป็นข้อมูลสำคัญ แต่ไม่ควรถูกใช้เป็นสูตรตั้งราคาของงานใหม่โดยตรง เพราะราคาของแต่ละโครงการขึ้นอยู่กับสเปค ปริมาณ ระยะเวลาส่งมอบ เงื่อนไขตรวจรับ พื้นที่ดำเนินงาน หลักประกัน และต้นทุนเฉพาะของผู้ประกอบการแต่ละราย
เทียบราคาที่ชนะกับงบประมาณ
ช่วยดูว่างานกลุ่มนั้นมักจบใกล้งบประมาณหรือมีส่วนต่างมากน้อยเพียงใด แต่ต้องระวังเพราะแต่ละโครงการมีสเปคและเงื่อนไขต่างกัน
แยกตามหมวดงานก่อนเปรียบเทียบ
อย่านำงานคนละลักษณะมาเทียบกันตรงๆ เช่น งานก่อสร้าง งานบริการรายเดือน และงานซื้อครุภัณฑ์มีโครงสร้างต้นทุนไม่เหมือนกัน
ดูจำนวนรายการหรือขอบเขตงานประกอบ
ราคาที่ต่ำกว่าไม่ได้แปลว่าตลาดถูกกว่าเสมอไป อาจเป็นเพราะปริมาณน้อยกว่า สเปคต่างกัน หรือขอบเขตงานแคบกว่า
6. Limits
สิ่งที่ไม่ควรสรุปจากผลจัดซื้อจัดจ้างย้อนหลัง
ข้อมูลย้อนหลังมีประโยชน์มากเมื่อใช้เป็นฐานวิเคราะห์ แต่มีข้อจำกัดเช่นกัน โดยเฉพาะเมื่อต้องตัดสินใจเรื่องราคาและคู่แข่งของโครงการใหม่
- ไม่ควรสรุปกำไรของผู้ชนะจากราคาที่ประกาศ เพราะไม่รู้ต้นทุนจริงของแต่ละบริษัท
- ไม่ควรสรุปว่าผู้ชนะรายเดิมจะชนะครั้งต่อไปเสมอ เงื่อนไขและคู่แข่งของแต่ละโครงการอาจเปลี่ยนได้
- ไม่ควรใช้ราคาจากผลจัดซื้อจัดจ้างย้อนหลังแทนการอ่าน TOR และเอกสารประกวดราคาของโครงการใหม่
- ไม่ควรนำงานต่างสเปค ต่างพื้นที่ หรือต่างวิธีจัดซื้อจัดจ้างมาเทียบราคาแบบตรงๆ
Checklist
เช็กลิสต์วิเคราะห์ผลจัดซื้อจัดจ้างย้อนหลัง
- เลือกหมวดงานหรือสินค้าที่ต้องการวิเคราะห์ให้ชัดก่อนเริ่มค้นหา
- กรองข้อมูลตามหน่วยงาน จังหวัด วิธีจัดซื้อจัดจ้าง และช่วงปีงบประมาณ
- บันทึกงบประมาณ ราคากลาง ราคาที่ตกลงซื้อหรือจ้าง และชื่อผู้ชนะ
- แยกงานที่สเปคต่างกันมากออกจากกันก่อนคำนวณช่วงราคา
- ดูว่าหน่วยงานใดซื้อซ้ำและซื้อในช่วงเวลาใดของปี
- ดูรายชื่อผู้ชนะซ้ำเพื่อระบุคู่แข่งที่ควรศึกษาเพิ่มเติม
- กลับไปอ่านประกาศและ TOR ของตัวอย่างงานสำคัญก่อนสรุปบทเรียน
FAQ
คำถามที่พบบ่อย
ผลจัดซื้อจัดจ้างย้อนหลังใช้วิเคราะห์อะไรได้บ้าง?
ใช้ดูผลลัพธ์ของงานที่ผ่านมา เช่น หน่วยงานที่ซื้อ ผู้ชนะ ราคาที่ตกลงซื้อหรือจ้าง วิธีจัดซื้อจัดจ้าง และช่วงเวลาที่โครงการเกิดขึ้น ข้อมูลเหล่านี้ช่วยอ่านภาพตลาดและวางแผนติดตามงานใหม่
ราคาที่ชนะย้อนหลังใช้ตั้งราคางานใหม่ได้เลยไหม?
ไม่ควรใช้โดยตรง ควรใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงเบื้องต้น แล้วอ่าน TOR สเปค ปริมาณ ส่งมอบ พื้นที่ เงื่อนไขชำระเงิน และต้นทุนจริงของบริษัทสำหรับโครงการใหม่
ถ้าเจอผู้ชนะรายเดิมหลายครั้ง แปลว่าอะไร?
แปลได้เพียงว่าผู้ประกอบการรายนั้นเคยชนะในตลาดหรือหน่วยงานที่ดูอยู่บ่อย ควรศึกษาเพิ่มเติมว่าชนะงานประเภทใด ขนาดงบประมาณเท่าไร และมีคุณสมบัติหรือความเชี่ยวชาญด้านใด
ควรดูข้อมูลย้อนหลังนานแค่ไหน?
ควรดูหลายปีงบประมาณถ้ามีข้อมูลเพียงพอ เพื่อแยกงานที่เกิดครั้งเดียวออกจากงานที่มีแนวโน้มซื้อซ้ำ แต่ต้องตรวจว่าเงื่อนไขตลาดและสเปคยังใกล้เคียงกับปัจจุบันหรือไม่
สรุป: ผลจัดซื้อจัดจ้างย้อนหลังช่วยเลือกตลาดที่ควรติดตาม
ผลจัดซื้อจัดจ้างย้อนหลังช่วยให้ทีมขายเห็นภาพตลาดจริงมากขึ้น ทั้งหน่วยงานที่ซื้อซ้ำ ช่วงงบประมาณที่เกิดขึ้น วิธีจัดซื้อจัดจ้างที่ใช้บ่อย และคู่แข่งที่พบในงานลักษณะเดียวกัน
หากต้องการลดเวลารวบรวมข้อมูลย้อนหลัง สามารถเริ่มจากหน้า ค้นหาโครงการภาครัฐ และดูตัวอย่างข้อมูลในหน้า ตัวอย่างโครงการ ก่อนเลือกตลาดที่ควรติดตามต่อ